ارتوسرجری یا جراحی فک برای اصلاح شدید ناهنجاری های دندانی و فک است. درواقع ابتدا ارتودنسی دندان ها را در موقعیت صحیح خود قرار میدهد و سپس با جراحی فک استخوان بالا یا پایین در جای صحیح قرار داده میشود تا فک ها هماهنگ شود.

درمان ناهنجاری های دهان و دندان در همه موارد ارتودنسی به تنهایی انجام پذیر نیست. متخصص ارتودنسی زمانی که تشخیص دهد نوع ناهنجاری یا شدت آن به گونه ای است که ارتودنسی به تنهایی نتیجه مناسبی برای فرد به همراه ندارد برای او جراحی فک را نیز تجویز می کند. ترکیب این دو درمان یعنی همزمانی ارتودنسی با جراحی فک به اسم ارتوسرجری نیز شناخته می شود. اینکه چه زمانی و تحت چه شرایطی نیاز به جراحی همراه برای ارتودنسی وجود دارد و اولویت اجرا با ارتودنسی است یا جراحی فک، از موارد مهمی می باشد که در این مطلب به آنها می پردازیم .

دو درمان ارتودنسی دندان و جراحی فک برای اصلاح ناهنجاری های گوناگون دهان و دندان با شدت های مختلف استفاده می شوند. انجام این درمان ها ممکن است به دلایل مختلفی صورت بگیرد که می توان به گزینه هایی چون ایجاد تغییر ظاهری، بهبود توانایی صحبت کردن، بهبود شیوه غذا خوردن و جویدن خوراکی، بهبود نفس کشیدن، رفع نا مرتبی دندان ها، رفع روی هم قرار گرفتن دندان های بالا و پایین، برطرف کردن ناهنجاری اپن بایت و …. اشاره کرد.

انجام جراحی به تنهایی و بدون پیش زمینه های مربوطه امکان پذیر نیست. قبل از جراحی فک باید وضعیت دندان ها کاملا مرتب و صاف باشند و شرایط فک پایدار باشد. متخصص در صورتی که دندان ها به صورت صاف و بدون ناهنجاری نباشند، جراحی فک را تجویز نمی کند و درخواست انجام ارتودنسی را می دهد. ارتودنسی را می توان پیش نیاز و مقدمه ای برای جراحی فک دانست.

البته بعد از جراحی فک نیز ارتودنسی وجود خواهد داشت، اما در مورد قبل از جراحی یک ضرورت و نیاز حتمی می باشد. ارتوسرجری همان رابطه مکمل جراحی فک و ارتودنسی است که قبل از جراحی فک باید دندان ها با کمک ارتودنسی مرتب شوند.

جراحی ارتوسرجری شامل مجموعه‌ای از روش‌ها است که با هدف اصلاح ناهنجاری‌های فکی و بهبود هم عملکرد و هم زیبایی صورت انجام می‌شوند. مهم‌ترین انواع این جراحی عبارتند از:

• استئوتومی فک بالا (جراحی فک فوقانی): این روش برای درمان مشکلاتی مانند رشد بیش‌ازحد یا کم‌توسعه‌ فک بالا، بایت باز یا کراس‌بایت به‌کار می‌رود. با جابه‌جایی موقعیت ماگزیلا، هماهنگی چهره و عملکرد دندانی بهبود می‌یابد.
• استئوتومی فک پایین (جراحی فک تحتانی): برای اصلاح جلوآمدگی یا عقب‌رفتگی فک پایین استفاده می‌شود. این جراحی با تنظیم مجدد موقعیت مندیبل، بایت صحیح و تعادل صورت را ایجاد می‌کند.
• استئوتومی دو فک (جراحی همزمان فک بالا و پایین): زمانی که هر دو فک دچار ناهنجاری باشند، این روش جامع با تغییر همزمان موقعیت فک بالا و پایین، ناهنجاری‌های پیچیده اسکلتی را اصلاح می‌کند.
• ژنیوپلاستی (جراحی چانه): معمولاً همراه با جراحی‌های فک انجام می‌شود و شکل یا موقعیت چانه را برای افزایش تقارن کلی صورت تغییر می‌دهد.
• جراحی مفصل گیجگاهی فکی (TMJ Surgery): این روش بر درمان اختلالات مفصل فک تمرکز دارد، درد را کاهش می‌دهد و در موارد آرتروز یا اختلال عملکرد مفصل، حرکت طبیعی را بازمی‌گرداند.

انتخاب روش جراحی مناسب به نیازهای آناتومیکی و عملکردی خاص هر فرد بستگی دارد که از طریق یک ارزیابی بالینی دقیق تعیین می‌شود.